Son günlerde kamuoyunda en çok tartışılan konulardan biri, yoksulluk nafakasının süresiz olarak devam etmesine ilişkin düzenlemedir. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresinin Anayasa Mahkemesi gündemine taşınması, boşanma davaları ve nafaka uyuşmazlıkları bakımından önemli bir gelişme olarak değerlendirilmektedir.
Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından yapılan itiraz başvurusunda, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “süresiz olarak” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Başvuruda özellikle yoksulluk nafakasının herhangi bir süre sınırı olmaksızın devam etmesinin, nafaka yükümlüsü bakımından mülkiyet hakkı, ölçülülük ilkesi ve taraflar arasındaki menfaat dengesi yönünden yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu nedenle Anayasa Mahkemesi’nin vereceği karar, yalnızca mevcut nafaka dosyaları açısından değil, bundan sonra açılacak boşanma ve yoksulluk nafakası davaları bakımından da önemli sonuçlar doğurabilecektir.
Yoksulluk Nafakası Nedir?
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan eşin, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak şartıyla talep edebileceği nafaka türüdür. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre nafaka talep eden eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması, diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması ve nafaka yükümlüsünün mali gücünün bulunması gerekir.
Mevcut düzenlemede yoksulluk nafakası bakımından “süresiz olarak” ibaresi yer almaktadır. Uygulamada bu durum, şartları devam ettiği sürece nafakanın belirli bir süreyle sınırlı olmadan devam etmesi sonucunu doğurmaktadır. Ancak nafakanın süresiz olması, nafakanın hiçbir şekilde kaldırılamayacağı anlamına gelmez. Şartların değişmesi halinde nafakanın kaldırılması, azaltılması veya artırılması için dava açılması mümkündür.
Süresiz Nafaka Tamamen Kalktı mı?
Bu noktada dikkat edilmesi gereken en önemli husus şudur: Anayasa Mahkemesi’nin “süresiz olarak” ibaresine ilişkin vereceği karar, doğrudan yoksulluk nafakasının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir. Her ne kadar resmi gazetede yayımlanmasa da şu aşamada Anayasa Mahkemesi yoksulluk nafakasının herhangi bir süre sınırı olmaksızın devam etmesinin mülkiyet hakkı, ölçülülük ilkesi ve taraflar arasındaki menfaat dengesi açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle kabul ederek Anayasaya aykırılığı nedeniyle ibarenin İPTALİNE karar vermiştir.
Eğer iptal kararı Resmî Gazete’de yayımlanır ve yürürlüğe girerse, öncelikle kararın gerekçesi, yürürlüğe giriş tarihi ve kanun koyucuya yeni düzenleme için süre verilip verilmediği incelenmelidir. Anayasa Mahkemesi bazı iptal kararlarında, hukuki boşluk doğmaması için kararın yürürlüğünü ileri bir tarihe erteleyebilmektedir.
Bu nedenle “nafaka tamamen kalktı” şeklindeki yorumlar hukuken eksik ve yanıltıcı olabilir. Daha doğru ifade, yoksulluk nafakasının süresizliğine ilişkin mevcut düzenlemenin Anayasa Mahkemesi tarafından yeniden değerlendirildiği ve bu alanda yeni bir yasal düzenleme ihtiyacının doğabileceğidir.
Mevcut Nafaka Kararları Ne Olacak?
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının mevcut nafaka kararlarına nasıl etki edeceği, kararın Resmî Gazete’de yayımlanacak gerekçesine ve yürürlüğe giriş tarihine göre değerlendirilecektir.
Mevcut nafaka yükümlüleri bakımından iptal kararı tek başına otomatik olarak nafakanın sona ermesi sonucunu doğurmayabilir. Nafakanın kaldırılması veya azaltılması için ayrıca dava açılması gerekebilir. Bu davalarda tarafların ekonomik ve sosyal durumları, nafaka alacaklısının yoksulluğunun devam edip etmediği, nafaka borçlusunun ödeme gücü ve hakkaniyet ilkesi birlikte değerlendirilecektir. Yoksulluk nafakası, boşanma davasının mali sonuçlarından biri olup; nafaka talebinde tarafların kusur durumu, ekonomik koşulları ve boşanmanın hukuki sebepleri birlikte değerlendirilir.
Yeni Açılacak Boşanma Davalarında Nafaka Nasıl Belirlenecek?
Yeni açılacak boşanma davalarında ise mahkemeler, yürürlükteki kanun hükümlerini ve Anayasa Mahkemesi kararının bağlayıcı etkisini dikkate alacaktır. Eğer kanun koyucu tarafından yeni bir düzenleme yapılırsa, yoksulluk nafakasının süresi, şartları ve sona erme halleri bu yeni düzenleme çerçevesinde belirlenecektir.
Bu süreçte nafaka talep eden tarafın gerçekten yoksulluğa düşüp düşmeyeceği, çalışma imkânı, yaşı, sağlık durumu, evlilik süresi, tarafların gelir düzeyi ve kusur durumu daha da önemli hale gelebilir. Mahkeme tarafından belirlenen nafaka miktarı, tarafların gelir durumu, ihtiyaçları, yaşam koşulları ve hakkaniyet ilkesi dikkate alınarak değerlendirilir.
Nafaka Alacaklıları ve Nafaka Borçluları Ne Yapmalı?
Nafaka alacaklıları açısından bu süreçte panik yapılmamalı; mevcut nafaka kararlarının kendiliğinden sona erdiği düşünülmemelidir. Nafaka borçluları açısından ise iptal kararının gerekçesi yayımlandıktan sonra, mevcut nafakanın kaldırılması veya azaltılması için hukuki şartların oluşup oluşmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Her dosyanın şartları farklıdır. Bu nedenle nafaka miktarı, tarafların ekonomik durumu, evlilik süresi, çocukların durumu ve önceki mahkeme kararları birlikte incelenmeden genel bir sonuca varılması doğru değildir.
Sonuç
Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafakaya ilişkin değerlendirmesi, Türkiye’de boşanma davaları ve yoksulluk nafakası uygulaması bakımından önemli bir dönüm noktası olabilir. Ancak kararın kesin etkileri, Resmî Gazete’de yayımlanacak karar metni ve yapılacak olası yasal düzenleme ile netleşecektir.
Bu nedenle süresiz nafaka konusunda mevcut nafaka kararlarının kendiliğinden sona erdiği ya da yoksulluk nafakasının tamamen kaldırıldığı şeklindeki değerlendirmelere temkinli yaklaşılmalıdır. Nafaka alacaklıları ve nafaka borçluları, somut dosya koşullarına göre hukuki destek alarak hareket etmelidir. Karar Resmi Gazetede yayımlandıktan sonra tarafımızca gerekli bilgilendirmeler yapılacaktır.
İletişim | Av. Süleyman GÜNEY
Av. Süleyman Güney – Konya Boşanma ve İş Davası Avukatı
Boşanma, tazminat, nafaka artırım davası, anlaşmalı boşanma sonrası nafaka artırımı, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve aile hukuku uyuşmazlıkları hakkında hukuki destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Telefon: 545 692 5022
E-posta: av.suleymanguney@gmail.com
Web: www.suleymanguney.av.tr
Görüşmeler randevu ile yapılmaktadır.
© 2026 Av. Süleyman Güney – Tüm Hakları Saklıdır.