Boşanma, ayrılık veya velayet uyuşmazlıklarında mahkeme tarafından verilen çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararların taraflarca kendiliğinden uygulanması gerekir. Ancak çocuğun teslim edilmemesi veya anne ya da babanın çocukla görüşmesinin engellenmesi hâlinde kararın yerine getirilmesi için yasal yollara başvurulabilir. Çocuk teslimi nasıl yapılır sorusu, boşanma ve velayet uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan uygulama sorunlarından biridir.
Çocuk teslimi işlemleri artık icra müdürlükleri tarafından yürütülmemektedir. Güncel sistemde çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam ve tedbir kararları, çocuğun üstün yararı esas alınarak Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri tarafından yerine getirilmektedir. Uygulamanın temel esasları 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 41/A ve devamı maddeleri ile 4 Ağustos 2022 tarihli Yönetmelik’te düzenlenmiş olup Konya Boşanma Avukatı olarak çocuk teslimi nasıl yapılır ve çocukla kişisel ilişkini hususlarını ele alacağız.
Not : Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin uygulama, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 41/A ve devamı maddeleri ile Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür.
Çocuk teslimi nedir?
Çocuk teslimi, velayete ilişkin mahkeme kararı uyarınca çocuğun, kendisini teslim etmekle yükümlü kişiden alınarak velayet hakkı sahibine verilmesidir.
Örneğin müşterek çocuğun velayeti babaya verilmiş ancak çocuk fiilen annenin yanında kalmaya devam etmişse çocuğun babaya verilmesi bir çocuk teslimi işlemidir.
Çocuk teslimi, çocukla kişisel ilişki kurulmasından farklı olarak süreklilik gösteren bir işlem değildir. Kural olarak çocuk bir defaya mahsus olmak üzere velayet hakkı sahibine teslim edilir. Yönetmelikte de çocuk teslimi, velayet kararına dayanılarak çocuğun yükümlüden alınarak hak sahibine verilmesi süreci olarak tanımlanmıştır.
Çocuk teslimi ile çocukla kişisel ilişki arasındaki fark nedir?
Çocuk teslimi ile çocukla kişisel ilişki kurulması aynı işlem değildir.
Çocuk tesliminde, çocuk velayet hakkına sahip olan kişiye sürekli olarak verilir.
Çocukla kişisel ilişki kurulmasında ise velayeti kendisine verilmeyen anne, baba veya mahkeme tarafından uygun görülen üçüncü kişi, çocukla belirli gün ve saatlerde görüşür veya birlikte kalır. Görüşme süresi sona erdiğinde çocuk yeniden velayet hakkı sahibine teslim edilir.
Yönetmelikte kişisel ilişki, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan anne, baba ya da diğer kişilerin çocukla sınırlı süreyle görüşmesi veya birlikte kalması olarak tanımlanmıştır.
Çocuk Teslimi İçin Nereye Başvurulur? İcra Müdürlüğü Görevli mi?
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin mahkeme kararlarının uygulanması için artık icra müdürlüğünde ilamlı icra takibi başlatılmaz.
7343 sayılı Kanun ile çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararların icra daireleri aracılığıyla yerine getirilmesi uygulamasına son verilmiştir. Günümüzde bu işlemler Adalet Bakanlığı bünyesindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri tarafından yürütülmektedir.
Başvuru, kural olarak çocuğun yerleşim yerindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne yapılır. Bu müdürlüğün bulunmadığı yerlerde işlemler, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
Yeni sistemle çocuğun bir icra işleminin konusu hâline getirilmesinin önlenmesi ve teslim sürecinin uzmanlar aracılığıyla, çocuk dostu yöntemlerle yürütülmesi amaçlanmıştır.
Çocuk teslimi için nereye başvurulur?
Çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararın uygulanması için kural olarak çocuğun yerleşim yerindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurulur.
Yetkili müdürlük belirlenirken anne veya babanın değil, çocuğun yerleşim yeri esas alınır. Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan çocuklar bakımından ise çocuğun Türkiye’de bulunduğu yerdeki müdürlük yetkilidir.
Başka bir yerdeki müdürlüğe başvuru yapılabilir mi?
Hak sahibi, çocuğun yerleşim yeri dışında bulunan bir müdürlüğe de başvurabilir.
Bu durumda başvuruyu alan müdürlük;
- Mahkeme kararını,
- Hak sahibinin adres ve iletişim bilgilerini,
- Biliniyorsa yükümlünün son adres ve iletişim bilgilerini,
tutanak altına alarak belgeleri çocuğun yerleşim yerindeki yetkili müdürlüğe gönderir.
Dolayısıyla başvurunun yanlış yerde yapılması, tek başına başvurunun reddedilmesini gerektirmez.
Çocuk teslimi için hangi belgeler gerekir?
Çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulması başvurusunda öncelikle uygulanması istenen mahkeme kararının müdürlüğe sunulması gerekir.
Uygulamada başvuru sırasında şu bilgi ve belgeler hazırlanmalıdır:
- Çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam ya da tedbir kararı,
- Başvuran kişinin kimlik bilgileri,
- Hak sahibinin adres ve iletişim bilgileri,
- Biliniyorsa yükümlünün adres ve telefon bilgileri,
- Kişisel ilişki sürecinin geçirileceği adres bilgisi,
- Avukat aracılığıyla başvuru yapılıyorsa vekâletname,
- Varsa daha önceki teslim işlemlerine ilişkin tutanaklar.
Yönetmeliğe göre mahkeme kararının müdürlüğe ibrazı zorunludur. Müdürlük, gerekli gördüğünde kararın doğruluğunu UYAP üzerinden ilgili mahkemeden teyit edebilir.
Avukat çocuk teslimi başvurusu yapabilir mi?
Hak sahibi adına avukat çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulması için müdürlüğe başvurabilir.
Başvuru için vekâletnamede çocuk teslimine ilişkin ayrıca özel yetki bulunması gerekmez. Ancak avukatın vekâletnamesinin aslı veya onaylı örneği dosyaya sunulmalıdır.
Avukat başvuruyu yapabilmesine rağmen kişisel ilişki hakkı sahibi anne veya baba yerine çocuğu teslim alamaz ve görüşme sonunda geri teslim edemez. Çocukla kişisel ilişki kurma hakkı kime verilmişse teslim sırasında o kişinin hazır bulunması gerekir.
Mahkeme kararının kesinleşmesi gerekir mi?
Kararın kesinleşmesinin gerekip gerekmediği, karara göre değerlendirilmelidir.
Boşanma veya velayet davası devam ederken verilen;
- Tedbiren velayet,
- Tedbiren çocuk teslimi,
- Tedbiren kişisel ilişki kurulması
kararları geçici hukuki koruma niteliğindedir. Bu kararların uygulanması için kural olarak kesinleşmeleri beklenmez.
Nihai velayet kararlarında ise kararda kesinleşmesinden itibaren ibaresi yoksa yine kararın icrası için kesinleşmesi aranmamaktadır. Ancak kararda ” karar kesinleştiğinde ” ibaresi yer alıyorsa bu durumda kararın kesinleşmesini beklemek gerekmektedir.
Çocuk teslimi başvurusundan sonra süreç nasıl işler?
Çocuk teslimi başvurusu üzerine süreç genel olarak şu şekilde ilerler:
- Hak sahibi müdürlüğe başvurur ve mahkeme kararını sunar.
- Müdürlük dosya açar.
- Hak sahibinin ve biliniyorsa yükümlünün iletişim bilgileri tutanağa alınır.
- Müdürlük yükümlüyle telefon, mesaj veya başka bir iletişim aracıyla irtibat kurar.
- Çocuğun belirlenen gün, saat ve teslim yerine getirilmesi istenir.
- Yükümlü çocuğu getirirse teslim işlemi uzman eşliğinde yapılır.
- Yükümlüye ulaşılamaz veya çocuk getirilmezse teslim emri tebliğ edilir.
- Teslim emrine de uyulmazsa çocuk gerektiğinde kolluk yardımıyla bulunduğu yerden alınarak hak sahibine teslim edilir.
- Yapılan işlemler tutanak altına alınır.
Teslim günü, saati ve yeri belirlenirken çocuğun üstün yararı gözetilir ve mümkün olduğunca tarafların görüşü de dikkate alınır.
Yükümlüyle nasıl iletişim kurulur?
Müdürlük tarafından görevlendirilen psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacı, yükümlüyle her türlü iletişim vasıtasını kullanarak irtibata geçebilir.
Yükümlüye;
- Çocuğun hangi gün ve saatte getirileceği,
- Teslim mekânının neresi olduğu,
- Çocuğun getirilmemesi hâlinde doğabilecek sonuçlar,
- Teslim emrine aykırılığın yaptırımları
hakkında bilgi verilir.
Yükümlüyle iletişim kurulamadığında bunun nedeni tutanağa bağlanır. Yükümlünün çocuğu getirmeyeceğini söylemesi veya belirlenen yere getirmemesi hâlinde teslim emri gönderilir.
Teslim emri nedir?
Teslim emri, yükümlünün çocuğu rızasıyla getirmemesi hâlinde müdürlük tarafından düzenlenerek tebliğ edilen resmi emirdir.
Çocuk teslimine ilişkin teslim emrinde yükümlüye;
- Çocuğu belirlenen gün ve saatte teslim yerine getirmek zorunda olduğu,
- Haklı bir mazereti varsa teslim gününden önce müdürlüğe bildirmesi gerektiği,
- Mazereti nedeniyle çocuğun müdürlük tarafından alınmasını talep edebileceği,
- Çocuğu getirmezse uzman veya öğretmen aracılığıyla çocuğun alınabileceği,
- Gerektiğinde kolluk yardımı ve zor kullanma yoluna başvurulabileceği,
- Emre aykırılık hâlinde disiplin hapsi uygulanabileceği,
- Müdürlük işlemine karşı aile mahkemesine şikâyette bulunabileceği
bildirilir.
Teslim emrine rağmen çocuk teslim edilmezse ne olur?
Yükümlü teslim emrinin gereğini yerine getirmezse görevli uzman veya öğretmen çocuğun bulunduğu adrese gider. Çocuk bulunduğu yerden alınarak hak sahibine teslim edilir.
Gerektiğinde kolluk birimlerinden yardım istenebilir. Kolluk, zor kullanma dâhil müdürlüğün taleplerini derhâl yerine getirmekle yükümlüdür.
Ancak zor kullanma yetkisi, çocuğa karşı ölçüsüz müdahale yapılabileceği anlamına gelmez. Her işlemde çocuğun bedensel ve ruhsal bütünlüğünün korunması gerekir.
Teslim emri tebliğ edilmeden çocuk alınabilir mi?
Bazı istisnai durumlarda çocuk, yükümlüyle iletişim kurulması veya teslim emrinin tebliği beklenmeden de alınabilir.
Özellikle çocuğun kaçırılma ihtimali veya çocuğun üstün yararına açıkça aykırı başka bir durum bulunması hâlinde müdürlük doğrudan işlem yapabilir. Bu durumda işlemin gerekçesi uzman veya öğretmen tarafından tutanak altına alınır.
Çocukla kişisel ilişki kararının uygulanması nasıl olur?
Çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin mahkeme kararı yükümlü tarafından rızasıyla uygulanmıyorsa hak sahibi müdürlüğe başvurabilir.
Müdürlük öncelikle yükümlüyle iletişim kurar. Taraflar ve çocuk arasında düzenli kişisel ilişki kurulmasının önemi ve bunun çocuğun gelişimi üzerindeki olumlu etkileri anlatılır.
Çocuğun, mahkeme kararında belirtilen gün ve saatte teslim yerine getirilmesi istenir. Kararda gün veya saat belirtilmemişse uygun zaman müdürlük tarafından belirlenir. Yükümlünün çocuğu getirmemesi hâlinde kişisel ilişki kurulmasına ilişkin teslim emri tebliğ edilir.
Kişisel ilişki için her seferinde yeni teslim emri gerekir mi?
Hayır.
Kişisel ilişki kurulmasına ilişkin teslim emri tebliğ edildikten sonra yükümlünün yükümlülüğü sonraki görüşme günlerinde de devam eder. Her görüşme için yeniden teslim emri çıkarılması gerekmez.
Yükümlü, mahkeme kararında belirtilen gün ve saatlerde çocuğu teslim yerine getirmek zorundadır. Yerleşim yeri veya iletişim bilgileri değişirse yeni bilgileri müdürlüğe bildirmelidir.
Çocukla Kişisel İlişki İçin Her Görüşmede Yeniden Başvuru Yapmak Gerekir mi?
Çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin mahkeme kararı taraflarca rıza ile uygulanmıyorsa, hak sahibinin öncelikle Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurması gerekir.
Ancak dosya açıldıktan ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin teslim emri yükümlüye tebliğ edildikten sonra, her görüşme günü için yeniden dosya açılması veya yeni bir teslim emri çıkarılması gerekmez. Teslim emri sonraki görüşme tarihleri bakımından da geçerliliğini sürdürür.
Bununla birlikte hak sahibi, çocuğu teslim almaya geleceğini her görüşme öncesinde, teslim saatinden en az 48 saat önce müdürlüğe bildirmek zorundadır. Bildirim yazılı olarak, elektronik ortamda veya başvuru sırasında bildirilen iletişim kanalı üzerinden yapılabilir.
Hak sahibi bildirimde bulunmaz veya gelemeyeceğini bildirirse yükümlünün o görüşme tarihinde çocuğu teslim yerine getirme zorunluluğu bulunmaz. Hak sahibi daha sonra müdürlükle yeniden iletişime geçtiğinde yükümlüyle irtibat kurularak mahkeme kararındaki görüşme takvimine göre işlem yapılır.
Hak sahibi çocuğu almaya gelmezse ne olur?
Hak sahibi, teslim saatinden en az 48 saat önce geleceğini bildirdiği hâlde haklı bir mazereti olmaksızın;
- Art arda iki kez veya
- Bir yıl içinde üç kez
teslim yerine gelmezse dosyanın işlemden kaldırılmasına ve teslim emrinin hükümsüz hâle gelmesine karar verilir.
Bu karar hak sahibine ve yükümlüye tebliğ edilir.
Dosyanın işlemden kaldırılması mahkeme tarafından kurulan kişisel ilişkiyi ortadan kaldırmaz. Ancak kararın yeniden müdürlük aracılığıyla uygulanması için yeni bir başvuru yapılması gerekebilir.
Çocuğu Her Görüşmede Çocuk Görüşme Merkezine Götürmek Zorunlu mu?
Teslim emrinin yükümlüye tebliğ edilmesinden sonra çocukla kişisel ilişki işlemleri, kural olarak müdürlük tarafından belirlenen teslim mekânında gerçekleştirilir. Ancak çocuğu süresiz olarak görüşme merkezine götürme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Yükümlü, teslim emrinin tebliğinden itibaren en az bir yıl boyunca mahkeme kararını usulüne uygun şekilde yerine getirir ve sonraki dönemde de kişisel ilişki kararına uygun davranacağını taahhüt ederse dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilebilir. Bu karar verilirken son teslim işlemini gerçekleştiren uzman veya öğretmenin kanaati de alınır.
Dosyanın işlemden kaldırılmasıyla birlikte teslim emri hükümsüz hâle gelir. Ancak mahkemenin çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararı geçerliliğini korur. Bundan sonraki görüşmelerin taraflarca mahkeme kararına uygun şekilde, müdürlük aracılığı olmaksızın gerçekleştirilmesi gerekir.
Yükümlü daha sonra verdiği taahhüde aykırı davranır ve çocuğun hak sahibiyle görüşmesini yeniden engellerse hak sahibinin talebi üzerine, yeniden iletişim süreci işletilmeksizin yükümlüye doğrudan teslim emri tebliğ edilir.
Çocuk görüşme sonunda geri getirilmezse ne yapılır?
Kişisel ilişki kurmak üzere çocuğu teslim alan hak sahibi, mahkeme kararında belirtilen sürenin sonunda çocuğu müdürlük tarafından belirlenen yere geri getirmek zorundadır.
Çocuk geri getirilmez veya hak sahibinden kaynaklanmayan makul bir sebep bulunmaksızın geç getirilirse;
- Olay tutanağa bağlanır,
- Hak sahibi hakkında suç duyurusunda bulunulur,
- Yükümlü sonraki süreç hakkında bilgilendirilir,
- Bir ay içinde şikâyet üzerine disiplin hapsi uygulanabilir.
Hak sahibine bu sonuçlar çocuk kendisine teslim edilirken tutanakla tebliğ edilir.
Çocuğu geri almaya yükümlü kişi gelmezse ne olur?
Kişisel ilişki sona erdiğinde çocuk teslim yerine getirilmesine rağmen yükümlü veya yükümlünün belirlediği kişi çocuğu teslim almaya gelmezse çocuk geçici olarak hak sahibinde bırakılır.
Çocuğun hak sahibinde bırakılması da mümkün değilse müdürlüğün talebi üzerine Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından çocuğun geçici olarak barınmasına yönelik tedbir alınır. Yapılan işlemler tutanak altına alınır.
Çocuk görüşme merkezi nedir?
Çocuk görüşme merkezi, çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararların yerine getirildiği çocuk dostu teslim mekânıdır.
Bu merkezlerde teslim işleminin güvenli, sakin ve çocuğun gelişimine uygun bir ortamda gerçekleştirilmesi amaçlanır.
Yönetmeliğe göre teslim mekânlarının mümkün olduğu ölçüde;
- Kolay ulaşılabilir ve güvenli bir yerde bulunması,
- Engelli erişimine uygun olması,
- Ayrı bir girişe sahip olması,
- Odalarının aydınlık ve ferah olması,
- Oyuncak, boyama malzemesi ve hikâye kitabı gibi araçlar içermesi,
- Güvenlik kamerası sistemiyle izlenebilmesi
öngörülmüştür. Teslim mekânlarının belirlenmesi, oluşturulması, güvenliği, temizliği ve diğer ihtiyaçlarının karşılanmasında kamu kurumları ile belediyeler müdürlüğe destek vermekle yükümlüdür.
Taraflar teslim sırasında karşı karşıya gelir mi?
Yönetmeliğe göre zorunlu hâller dışında çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin işlemler, taraflar yüz yüze getirilmeden gerçekleştirilir.
Bu düzenlemenin amacı taraflar arasında tartışma çıkmasını önlemek ve çocuğun ebeveyn çatışmasına tanık olmasını engellemektir.
Teslim saatleri farklı belirlenebilir, taraflar farklı bölümlerde bekletilebilir veya çocuğun bir uzman aracılığıyla teslimi sağlanabilir.
Çocuk görüşmeyi reddederse ne olur?
Çocuğun hak sahibiyle görüşmeyi reddetmesi hâlinde çocuk doğrudan fiziksel veya psikolojik baskıyla zorlanmamalıdır.
Yönetmelikte bu durum için özel bir süreç düzenlenmiştir:
- Uzman veya öğretmen çocukla ve taraflarla ayrı ayrı görüşür.
- Çocuk yine görüşmeyi kabul etmezse durum gerekçeleriyle birlikte ayrıntılı biçimde tutanağa bağlanır.
- Görüşmeyi reddetmeye neden olan sorunların tespiti için bir plan hazırlanır.
- Çocuk, hak sahibi ve yükümlüyle görüşmeler yapılır.
- Bu çalışmalar en geç bir sonraki kişisel ilişki tarihine kadar tamamlanır ve on beş günü geçemez.
- Uzmanın gözlem, tespit ve önerileri değerlendirme raporuna yazılır.
Çocuğun görüşmeyi reddetmesi mahkeme kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak ret nedenlerinin çocuğun üstün yararı bakımından değerlendirilmesi gerekir.
Bu konu hakkında daha ayrıntılı bilgi için Çocuğun Baba ile Görüşmek İstememesi Hâlinde Kişisel İlişki Nasıl Düzenlenir? başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Çocuğu göstermeyen anne veya babanın cezası nedir?
Çocuk teslimine veya kişisel ilişki kurulmasına ilişkin teslim emrine aykırı davranılması hâlinde disiplin hapsi gündeme gelebilir.
5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na göre:
- Çocuk teslimine ilişkin teslim emrine aykırı davranan veya emrin uygulanmasını engelleyen kişi hakkında üç aya kadar disiplin hapsi,
- Çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin teslim emrine aykırı davranan veya görüşmeyi engelleyen kişi hakkında üç günden on güne kadar disiplin hapsi,
- Kişisel ilişki sonunda çocuğu belirlenen yere geri getirmeyen hak sahibi hakkında üç aya kadar disiplin hapsi
uygulanabilir.
Şikâyetin aykırı davranışın gerçekleşmesinden itibaren bir ay içinde yapılması gerekir. Görevli ve yetkili mahkeme işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesidir.
Disiplin hapsi kendiliğinden uygulanmaz. Teslim emrinin usulüne uygun tebliğ edilmesi, emre aykırılığın gerçekleşmesi ve süresi içinde şikâyet başvurusu yapılması gerekir.
Sürekli çocuğu göstermemek velayetin değiştirilmesine neden olur mu?
Velayet hakkı sahibi anne veya babanın, haklı bir neden bulunmaksızın diğer ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişkiyi sürekli engellemesi velayet görevinin gereği gibi yerine getirilmediğini gösterebilir.
Özellikle;
- Mahkeme kararlarının tekrarlı biçimde ihlal edilmesi,
- Çocuğun diğer ebeveyne karşı yönlendirilmesi,
- Çocuğun anne veya babasıyla bağının zedelenmesi,
- Teslim emrine sürekli aykırı davranılması
hâllerinde velayetin değiştirilmesi davası gündeme gelebilir.
Ancak velayet, anne veya babayı cezalandırmak amacıyla değiştirilmez. Esas ölçüt her zaman çocuğun üstün yararıdır.
Müdürlük tutanakları, uzman gözlemleri, teslim emrine aykırılık kayıtları ve disiplin hapsi kararları velayet davasında delil olarak değerlendirilebilir.
Uzaklaştırma kararı varken çocuk teslimi nasıl yapılır?
Taraflardan biri hakkında 6284 sayılı Kanun kapsamında;
- Uzaklaştırma,
- Yaklaşmama,
- İletişim yasağı,
- Gizlilik veya
- Başka bir koruyucu tedbir
bulunması, çocukla kişisel ilişki kararını her durumda kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Hak sahibi veya yükümlü hakkında tedbir kararı varsa çocuk teslimi ve kişisel ilişki işlemleri bu kararlar dikkate alınarak yerine getirilir.
Gizlilik kararı bulunması hâlinde dosyadaki adres, iletişim ve kimlik bilgilerinin korunması için gerekli tedbirler alınır.
Teslim işlemi sırasında tarafların karşılaşmaması, farklı saatlerde merkeze alınması, kolluk tedbiri uygulanması veya adres bilgilerinin gizli tutulması sağlanabilir.
Ancak uzaklaştırma kararında çocukla kişisel ilişkiyi yasaklayan veya sınırlayan özel bir hüküm varsa bu hükme uygun hareket edilir.
Müdürlüğün işlemine karşı şikâyet edilebilir mi?
Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğünün çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulmasına ilişkin işlem ve kararlarına karşı şikâyet yoluna başvurulabilir.
Şikâyet, işlemin öğrenilmesinden veya kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde, işlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesine yapılır.
Aile mahkemesi işlemin uygulanmasını durdurabilir. İncelemeyi dosya üzerinden veya ilgilileri dinleyerek ivedilikle yapar.
Aile mahkemesinin şikâyet üzerine verdiği karara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir.
Yönetmelikte itiraz süresi bir hafta olarak yer almakla birlikte 5395 sayılı Kanun’un 41/E maddesi 2024 yılında değiştirilmiş ve süre iki haftaya çıkarılmıştır. Üst norm olan güncel Kanun hükmü uygulanır.
Çocuk teslimi ücretli midir?
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin müdürlük işlemleri tüm harçlardan istisnadır.
Avukatlık ücreti dışında kalan işlem masrafları Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bu nedenle eski uygulamadaki gibi icra harcı, teslim gideri veya uzman ücreti yatırılması gerekmez.
Çocuk teslimi hafta sonu yapılabilir mi?
Mahkeme kararında kişisel ilişkinin hafta sonu veya resmî tatil gününde kurulması öngörülmüşse teslim işlemi bu günlerde de gerçekleştirilebilir.
Yönetmelikte hafta sonu ve resmî tatil günlerinde görev yapacak uzman, öğretmen ve diğer personelin görevlendirilmesi ayrıca düzenlenmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Çocuk teslimi için doğrudan savcılığa mı başvurulur?
Hayır. Çocuk teslimi veya kişisel ilişki kararının uygulanması için öncelikle Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurulur.
Teslim emrine aykırılık hâlinde aile mahkemesine disiplin hapsi şikâyeti yapılabilir. Fiilin ayrıca suç oluşturması hâlinde Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması da mümkündür.
Mahkeme kararı olmadan çocuk görüşme merkezine başvurulabilir mi?
Müdürlük aracılığıyla zorunlu çocuk teslimi veya kişisel ilişki işlemi yapılabilmesi için uygulanabilir bir mahkeme ilamı ya da tedbir kararı bulunmalıdır.
Anne ve baba kendi aralarında anlaşarak gönüllü şekilde görüşme sağlayabilir. Anlaşma sağlanamıyorsa mahkemeden kişisel ilişki veya çocuk teslimi kararı alınması gerekir.
Büyükanne ve Büyükbaba Çocukla Görüşmek İçin Başvurabilir mi?
Büyükanne, büyükbaba, kardeş veya diğer üçüncü kişiler lehine mahkeme tarafından çocukla kişisel ilişki kurulmasına karar verilmişse bu kişiler de hak sahibi sıfatıyla Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurabilir.
Yalnızca akrabalık ilişkisi, mahkeme kararı olmadan zorunlu kişisel ilişki veya teslim işlemi yapılması için yeterli değildir. Üçüncü kişinin müdürlük aracılığıyla çocukla görüşebilmesi için lehine verilmiş bir mahkeme kararı bulunmalıdır.
Bu konu hakkında daha ayrıntılı bilgi için Dede ve Büyükanne Torununu Görebilir mi? Üçüncü Kişilerle Kişisel İlişki başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz..
Çocuğu üçüncü bir kişi teslim edebilir mi?
Yükümlünün haklı bir mazereti bulunması hâlinde çocuğun müdürlük tarafından alınması talep edilebilir.
Kişisel ilişki sonunda çocuğun yükümlü yerine başka bir kişiye teslim edilebilmesi için bu kişinin yükümlü tarafından belirlenmiş ve müdürlüğe bildirilmiş olması gerekir.
Kişisel ilişki süresi erken bitirilebilir mi?
Hak sahibi çocuğu mahkeme kararında belirtilen süreden önce geri vermek ister ve yükümlü de bunu kabul ederse çocuk daha erken teslim edilebilir.
Taraflar arasında anlaşma bulunmaması hâlinde mahkeme kararındaki süreye uyulması gerekir.
Çocuğun başka şehre taşınması hâlinde ne olur?
Çocuğun yerleşim yeri başka bir müdürlüğün yetki alanına geçerse dosya resen yeni yerleşim yerindeki müdürlüğe gönderilir.
Yeni müdürlük işlemlere kaldığı yerden devam eder. Mevcut teslim emri kapsamında yalnızca yeni teslim yeri yükümlüye tebliğ edilir.
Çocuk teslimi için doğrudan icra müdürlüğüne başvurulur mu?
Hayır. Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararlar artık icra müdürlükleri aracılığıyla yerine getirilmemektedir. Başvuru, kural olarak çocuğun yerleşim yerindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne yapılır. Bu müdürlüğün bulunmadığı yerlerde işlemler, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğünce yürütülür.
Çocuk teslimi için mahkeme kararı gerekli midir?
Evet. Müdürlük aracılığıyla çocuk teslimi veya kişisel ilişki işlemi yapılabilmesi için uygulanabilir bir ilam veya tedbir kararının bulunması gerekir. Başvuru sırasında mahkeme kararının müdürlüğe ibraz edilmesi zorunludur.
Çocuk teslimi başvurusunu avukat yapabilir mi?
Evet. Hak sahibi adına avukat başvuru yapabilir. Bunun için vekâletnamede ayrıca çocuk teslimine ilişkin özel yetki bulunması gerekmez. Ancak avukat, kişisel ilişki hakkı sahibi yerine çocuğu teslim alamaz veya geri teslim edemez.
Çocukla kişisel ilişki için her görüşmede yeniden başvuru yapmak gerekir mi?
Hayır. Dosya açılıp teslim emri tebliğ edildikten sonra her görüşme için yeniden dosya açılması veya yeni bir teslim emri çıkarılması gerekmez. Ancak hak sahibi, çocuğu teslim almaya geleceğini her görüşmeden en az 48 saat önce müdürlüğe bildirmelidir.
Çocuğu her görüşmede çocuk görüşme merkezine götürmek zorunlu mudur?
Her durumda süresiz olarak görüşme merkezine gitme zorunluluğu bulunmaz. Yükümlü, teslim emrinin tebliğinden sonra en az bir yıl boyunca mahkeme kararını usulüne uygun şekilde yerine getirir ve bundan sonra da karara uygun davranacağını taahhüt ederse dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilebilir. Bu durumda teslim emri hükümsüz hâle gelir ancak mahkemenin kişisel ilişki kararı geçerliliğini sürdürür.
Hak sahibi 48 saat önce bildirim yapmazsa ne olur?
Hak sahibi çocuğu teslim almaya geleceğini en az 48 saat önce bildirmez veya gelemeyeceğini bildirirse yükümlünün o görüşme günü çocuğu teslim yerine getirme zorunluluğu bulunmaz. Hak sahibi daha sonra yeniden müdürlükle iletişime geçtiğinde teslim süreci tekrar planlanır.
Hak sahibi çocuğu almaya gelmezse dosya kapanır mı?
Hak sahibi, geleceğini bildirdiği hâlde haklı bir mazereti olmaksızın art arda iki kez veya bir yıl içinde üç kez teslim yerine gelmezse dosyanın işlemden kaldırılmasına ve teslim emrinin hükümsüz hâle gelmesine karar verilir.
Çocuğu teslim etmeyen anne veya babaya ne olur?
Teslim emrine aykırı davranılması hâlinde disiplin hapsi gündeme gelebilir. Çocuk teslimine ilişkin emre aykırılıkta üç aya kadar, kişisel ilişki kurulmasına ilişkin emre aykırılıkta ise üç günden on güne kadar disiplin hapsi uygulanabilir. Şikâyetin bir ay içinde yapılması gerekir.
Kişisel ilişki sonunda çocuk geri getirilmezse ne olur?
Hak sahibi, mahkeme kararında belirtilen sürenin sonunda çocuğu belirlenen yere geri getirmek zorundadır. Çocuğu geri getirmeyen hak sahibi hakkında suç duyurusunda bulunulabilir ve bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç aya kadar disiplin hapsi uygulanabilir.
Çocuk görüşmeyi reddederse zorla teslim edilir mi?
Çocuğun görüşmeyi reddetmesi hâlinde öncelikle uzman veya öğretmen çocukla ve taraflarla ayrı ayrı görüşür. Çocuk yine görüşmeyi kabul etmezse durum ayrıntılı şekilde tutanağa bağlanır, görüşme planı hazırlanır ve sorunların çözümüne yönelik çalışma yapılır. Çocuğun görüşmeyi reddetmesi mahkeme kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Çocuk görüşme merkezinde taraflar karşı karşıya gelir mi?
Yönetmeliğe göre zorunlu hâller dışında işlemler taraflar yüz yüze getirilmeden yürütülür. Amaç, ebeveynler arasındaki çatışmanın çocuğa yansıtılmasını önlemektir.
Uzaklaştırma kararı varsa çocuk teslimi yapılabilir mi?
Uzaklaştırma, iletişim yasağı veya gizlilik kararı bulunması kişisel ilişki kararını her durumda kendiliğinden kaldırmaz. Teslim işlemleri mevcut tedbir kararları dikkate alınarak gerçekleştirilir. Gerektiğinde tarafların karşılaşmaması ve adres bilgilerinin gizli tutulması için önlem alınır.
Çocuk teslimi hafta sonu veya resmî tatilde yapılabilir mi?
Evet. Mahkeme kararında kişisel ilişki hafta sonu veya resmî tatil gününe denk geliyorsa teslim işlemi bu günlerde de gerçekleştirilebilir. Yönetmelikte hafta sonu ve resmî tatilde görev yapacak personelin görevlendirilmesi ayrıca düzenlenmiştir.
Çocuk teslimi ücretli midir?
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki işlemleri tüm harçlardan istisnadır. Avukatlık ücreti dışındaki işlem masrafları Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Sonuç
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin mahkeme kararları artık icra müdürlükleri tarafından değil, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri tarafından yerine getirilmektedir.
Çocuğun teslim edilmemesi veya çocukla görüşmenin engellenmesi hâlinde hak sahibi, çocuğun yerleşim yerindeki müdürlüğe başvurmalıdır. Müdürlük öncelikle kararın rıza ile uygulanmasını sağlamaya çalışır. Sonuç alınamazsa teslim emri gönderilir. Teslim emrine aykırı davranılması hâlinde çocuk uzman ve gerektiğinde kolluk aracılığıyla alınabileceği gibi sorumlu kişi hakkında disiplin hapsi uygulanması da gündeme gelebilir.
Çocuk teslimi sürecinde esas olan anne veya babanın taleplerinden önce çocuğun üstün yararının korunmasıdır. Başvurunun doğru müdürlüğe yapılması, mahkeme kararının ibraz edilmesi, 48 saatlik bildirim şartına uyulması, teslim emrinin usulüne uygun tebliğ edilmesi ve yaşanan her olayın tutanak altına alınması sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından önemlidir.
İletişim | Av. Süleyman GÜNEY
Av. Süleyman Güney – Konya Boşanma ve İş Davası Avukatı
Boşanma, tazminat, mal rejimi, nafaka artırım davası, anlaşmalı boşanma sonrası nafaka artırımı, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve aile hukuku uyuşmazlıkları hakkında hukuki destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Telefon: 545 692 5022
E-posta: av.suleymanguney@gmail.com
Web: www.suleymanguney.av.tr
Not: Randevular önceden planlanmaktadır. Telefon veya e-posta yoluyla iletişime geçerek uygun görüşme saatinizi belirleyebilirsiniz.
© 2026 Av. Süleyman Güney – Tüm Hakları Saklıdır.